Мэдээ мэдээлэл - Bayanzurkh.nutag.mn

Мэдээ мэдээлэл - Bayanzurkh.nutag.mn http://bayanzurkh.nutag.mn/ ru Мэдээ мэдээлэл - Bayanzurkh.nutag.mn DataLife Engine Танилц: Нэгдүгээр сар хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан төлөв http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3504 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3504

Ус цаг уур, орчны судалгаа, мэдээллийн хүрээлэнгийн Хиймэл оюун ухаан, тоон загварчлалын судалгааны хэлтэсээс ирэх арваннэгдүгээр сараас 2027 оны нэгдүгээр сар хүртэлх цаг агаарын урьдчилсан төлөвийг гаргажээ.

Арваннэгдүгээр сар: Агаарын дундаж температур Хөвсгөл, Архангай, Булган, Сэлэнгэ, Төв, Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатар, Говьсүмбэрийн нутаг, Завханы зүүн, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь, Дорноговийн хойд хэсгээр ОЖД–аас хүйтэн, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй байна.

Нийлбэр хур тунадас Говь–Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь, Говьсүмбэр, Сүхбаатарын өмнөд хэсэг болон Өмнөговь, Дорноговийн нутгаар ОЖД–аас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим орох төлөвтэй байна.

Арванхоёрдугаар сар: Агаарын дундаж температур Баян–Өлгийн, Увс, Ховд, Завхан, Хөвсгөл, Архангай, Булганы нутаг, Говь–Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангайн хойд, Сэлэнгэ, Төв аймгийн баруун хэсгээр ОЖД–аас дулаан, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй байна.

Нэгдүгээр сар: Агаарын дундаж температур Баян–Өлгий, Увс, Ховд, Завхан, Говь–Алтай, Баянхонгор, Хөвсгөл, Архангай, Өвөрхангай, Булган, Сэлэнгэ, Төв аймгийн нутгаар ОЖД–аас дулаан, бусад нутгаар дунджийн орчим байх төлөвтэй байна.

Нийлбэр хур тунадас Булган, Сэлэнгэ, Төв, Хэнтий, Дорнод, Сүхбаатарын нутгаар ОЖД–аас ахиу, бусад нутгаар дунджийн орчим орох төлөвтэй байна.

Өвлийн эхэн буюу арваннэгдүгээр сард төв, зүүн аймгуудын нутгаар агаарын дундаж температур ОЖД–аас хүйтэн, бусад нутгаар дунджийн орчим, хур тунадас Говь-Алтай, Баянхонгор, Өвөрхангай, Дундговь, Говьсүмбэр, Сүхбаатарын өмнөд хэсэг болон Өмнөговь, Дорноговийн нутгаар олон жилийн дунджаас ахиу орох төлөвтэй байна.

Харин 12 болон нэгдүгээр саруудад агаарын дундаж температур баруун болон төвийн аймгуудын нутгаар олон жилийн дунджаас дулаан байх бол хур тунадас арванхоёрдугаар сард говь болон зүүн аймгуудын нутгаар, нэгдүгээр сард төв болон зүүн аймгуудын нутгаар дунджаас ахиу орох төлөвтэй байна. Иймд хур тунадас нэмэгдэж, цасан бүрхүүл зузаарах, гэнэтийн дулаарал, хүйтрэлээс шалтгаалан мөсөн бүрхүүл үүсэх, зам даваа халтиргаа гулгаатай болох зэрэг нөхцөл бүрдэж болзошгүй байгаа тул зуны хугацаанд хуурайшилт ихтэй байсан болон бэлчээрийн даац муу, хадлан тэжээлийн нөөц хангалтгүй бүс нутгуудад өвөлжилтийн бэлтгэлийг эрчимжүүлэх шаардлагатайг анхааруулж байна.

]]> zulaa Thu, 22 Oct 2026 16:07:12 +0800 Хятад-Монголын шинэ эрчим хүчний автомашины ралли эхэллээ http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3503 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3503

2026 оны 9-р сарын 6-нд Хятад, Монголын хоорондын хил дамнасан аяллын анхны арга хэмжээ болох "Хятад-Монголын шинэ эрчим хүчний автомашины ралли" Хөххот хотод албан ёсоор гараанаас гарлаа. Хил дамнасан ралли хэлбэрээр зохион байгуулагдаж буй уг арга хэмжээ нь хоёр улсын байгалийн тогтоц, аж үйлдвэр, эдийн засгийн нөөц бололцоог холбохын зэрэгцээ асар хол зам, олон газар нутгийг туулах тэсвэр тэвчээр шаардсан сорилт болж байна.

Энэхүү арга хэмжээнд Хятад улсын Бээжин, Гирин, Хэнань, Шанхай, Жянсү, Жэжян, Хүбэй, Юньнань, Гүйжөү, Өвөр Монгол зэрэг муж, өөртөө засах орон, хотууд болон Монгол Улсын таван аймгаас 100 гаруй жолооч, 50 гаруй тээврийн хэрэгсэл оролцож байна. Оролцогчид Хөххотоос хил дамнасан аялалд гарах бөгөөд уг аялал нь 12 хоног үргэлжилж, нийт 4000 гаруй километр замыг туулах юм.

Редактор : С. САРАНЧИМЭГ

]]> zulaa Wed, 21 Oct 2026 17:35:17 +0800 Хөххотод “оторлосон” тэмээчин айл http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3502 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3502

Өвөр Монголын Алшаа аймгийн Алшаа баруун хошууны малчин Энхбуян зах зээлээ даган Хөххотод “оторлож ирсэн” нь орчин цагийн малчид цаг үеийнхээ өнгийг дагаж, зах зээлийн эрэлт хэрэгцээнд нийцэн урагшилж буйн бодит жишээ болжээ.

Өвөр Монголын Алшаа аймгийн Алшаа баруун хошууны Алтанцог сумын Наранбулаг багаас Хөххотын Аовэй адууны соёлын суурин орчим “оторлож” ирсэн тэмээчин айлын эзэн Энхбуянтай бид намрын налгар өдрүүдэд уулзсан юм.

- Хөргүүртэй машин өдөр бүр нэг удаа ирдэг. Бид ингэний сүүгээ үүгээр хүргүүлдэг. Зарим хүмүүс өөрсдөө ирж шууд аваад явдаг. Бид энэ оны зургадугаар сард арав гаруй тэмээтэйгээ Хөххотын орчимд ирсэн. Завсрын наймайчин дамжуулахгүйгээр ингэний сүүгээ шууд борлуулдаг болсон байна гэж Энхбуян танилцууллаа.

2019 оны үеэр Энхбуян хүүхдээ Хөххотод сургуульд оруулахаар ирэхдээ Хөххотод олон хүн мөнгөтэй, худалдан авах эрэлттэй хэдий ч шинэ ингэний сүү худалдаж авах газар ховор байгааг анзаарчээ.

“Тэр үед зарим хүн намайг Алшаа, Хөххотын хооронд байнга зорчдогийг мэдээд ингэний сүү захиалж эхэлсэн. Захиалга нь өдөр ирэх тусам нэмэгдсэн” гэж тэрээр ярив.

Ингээд Энхбуян Хөххотын орчимд ингэний сүү борлуулахаар шийджээ. Хэдэн жилийн шаргуу хөдөлмөр, хичээл зүтгэлийн үр дүнд энэ жил Хөххотын ойролцоох Аовэй адууны соёлын балгасны орчмоос хэсэг нутгийг жилд 60 мянган юаниар түрээслэн авч, мөн 20 гаруй мянган юанийн хөрөнгө оруулалт хийжээ.

“Бид ингээг өдөрт хоёр удаа сааж, өдөрт 30-35 килограмм ингэний сүү борлуулдаг. Мөн Гувийн улаан тэмээ компанитай хамтран ажиллаж, ингэний сүүн бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байна. Манай ингэний сүү Хөххотын Монгол хот зэрэг хэд хэдэн худалдааны газраар дамжин зах зээлд гардаг. Одоогоор ингэний сүүний үйлдвэрлэл захиалгын эрэлтийг хангаж чадахгүй байна” гэж Энхбуян хэллээ.

Өдгөө Энхбуян Хөххотод олон хэрэглэгчтэй болж, хоёр сарын хугацаанд 10 мянга гаруй юанийн үнэ бүхий ингэний сүү борлуулжээ. Үүнээс гадна тэрээр Аовэй адууны соёлын суурины аялал жуулчлалын нөөцийг ашиглан гэр буудал ажиллуулж, зугаа цэнгэлийн төрөл бүрийн боломж бүрдүүлснээр жуулчдын чөлөөт цагаа өнгөрүүлэх шинэ сонголтыг бий болж байна.

“Хот суурин газрын зах зээл том. Хаашаа харсан ч орлого олох боломж их бий. Өдгөө би ингэний сүүгээ зарахаас гадна тэмээний махтай бууз, хорхог зэрэг Алшаа нутгийн онцлогтой хоол хүнс борлуулж байна. Мөн зургаан тэмээгээ жуулчдад унуулах зэргээр орлогоо нэмэгдүүлж байна” гэж Энхбуян ярив.

Редактор : Б.АРИУХАН
Зохиогч: ГАО ХУНЛЯНЬ, З.НАМАГ
Эх сурвалж : ӨМӨС

]]> zulaa Sat, 17 Oct 2026 13:48:11 +0800 Пап Леогийн уушгины хорт хавдрын онош батлагджээ http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3500 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3500
ВАТИКАН, 2026 оны аравдугаар сарын 14 /TASS/. Ромын Пап XIV Леогийн уушгинд үүссэн хорт хавдрыг мэс заслын аргаар авсан тухай түүнд мэс засал хийж, эмчилгээг нь хариуцаж буй эмч нар болох Стефано Маргаритор, Луижи Карбоне нар мэдэгджээ.

“Мэс заслын өмнөх шинжилгээний хариуд үндэслэн таамаглаж байсанчлан, эдийн яаралтай шинжилгээгээр уушгины булчирхайлаг хучуур эдээс үүсдэг хорт хавдар болох аденокарцинома болох нь батлагдсан” гэж эмч нарын мэдэгдэлд дурдсан байна.

Дурангийн мэс заслын аргаар түүний баруун уушгины доод хэсгийг авсан байна. Өдгөө 71 настай Пап ламд хийсэн мэс засал гурав орчим цаг үргэлжилжээ.

Д.Жаргал

Эх сурвалж: "Монцамэ" агентлаг

]]> zulaa Wed, 14 Oct 2026 15:09:39 +0800 Зөрчлийн тоо 1.4 дахин өсөж, 202 тэрбум төгрөгийн торгууль ногдуулжээ http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3499 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3499

Зөрчлийн бүртгэл мэдээллийн нэгдсэн санд 2026 оны III улирлын байдлаар нийт 7,415,455 зөрчил бүртгэгдсэн байна. Энэ нь өмнөх оны мөн үеийн үзүүлэлтээс 1.4 дахин өссөн үзүүлэлт болжээ.

Бүртгэгдсэн зөрчлийн 89.8 хувь нь нийслэлд, үлдсэн 10.2 хувь нь орон нутагт бүртгэгдсэн байна.

Зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааг нийт бүртгэгдсэн зөрчлийн 99.6 хувьд цагдаагийн байгууллага, 0.4 хувьд Гадаадын иргэн, харьяатын газар, Гаалийн байгууллага, Нийгмийн даатгал, Татвар болон бусад эрх бүхий байгууллага хэрэгжүүлжээ.

Нийт зөрчлийн 98.5 хувийг газар дээр нь шийдвэрлэжээ

Бүртгэгдсэн нийт зөрчлийн 7,301,026 буюу 98.5 хувьд нь газар дээр нь хялбаршуулсан журмаар шийтгэл оногдуулсан байна.

Харин 69,174 буюу 0.9 хувийг бүртгэлд авч хялбаршуулсан журмаар, 5,992 буюу 0.1 хувьд эрх бүхий албан тушаалтан зөрчлийн хэрэг бүртгэлтийн ажиллагаа явуулж, шийтгэл оногдуулжээ. Мөн 39,263 буюу 0.5 хувийг шүүхээр шийдвэрлэсэн байна.

Зөрчил шалган шийдвэрлэх ажиллагааны хүрээнд 7,100,262 хүн, 302,226 хуулийн этгээдэд нийт 202 тэрбум 354 сая төгрөгийн торгууль ногдуулжээ.

Үүнээс 110 тэрбум 637 сая төгрөг буюу 54.7 хувь нь төлөгдсөн байна.

“Танхайрах” зөрчил 33.8 хувиар нэмэгджээ

Зонхилон үйлдэгдсэн зөрчлийг өмнөх оны мөн үетэй харьцуулахад хэд хэдэн төрлийн зөрчил өссөн байна.

Тухайлбал:

“Замын хөдөлгөөний аюулгүй байдлын тухай хууль зөрчих” зөрчил 7,193,198 буюу 1.3 дахин;
“Жолоочийн даатгалын тухай хууль зөрчих” зөрчил 26,797 буюу 22.9 дахин;
“Танхайрах” зөрчил 10,440 буюу 33.8 хувиар тус тус өсжээ.

Харин зарим төрлийн зөрчил буурсан байна. Үүнд:

“Олон нийтийн газарт зүй бусаар биеэ авч явах” зөрчил 95,829 буюу 23.2 хувиар;
“Автотээврийн тухай хууль зөрчих” зөрчил 25,549 буюу 3.1 хувиар;
“Хүний биед халдах” зөрчил 8,488 буюу 40.8 хувиар;
“Гэр бүлийн хүчирхийлэлтэй тэмцэх тухай хууль зөрчих” зөрчил 7,164 буюу 25.2 хувиар;
“Автозам, замын байгууламж, тэмдэг, тэмдэглэлийг гэмтээх, өөрчлөх, бохирдуулах” зөрчил 2,546 буюу 72.5 хувиар тус тус буурсан байна.

]]> zulaa Thu, 08 Oct 2026 16:33:25 +0800 Аймгууд өвөлд бэлэн үү http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3497 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3497
Энэ удаагийн “Хэн юу хэлэв” буландаа аймгууд өвөлд хэрхэн бэлдэж, бэлтгэл ажлаа хэрхэн хангаж байгаа талаар тодрууллаа.

Орхон аймгийн Засаг дарга Б.Зоригтбаяр: Аравдугаар сарын 20-н гэхэд өвөлжилтийн бэлтгэл ажил дуусна

-Бид өвөлжилтийн бэлтгэлд170 гаруй ажил төлөвлөж, одоогоор 85 хувийн гүйцэтгэлтэй явж байна. Эдгээрээс эрчим хүч, инженерийн байгууламж, дэд бүтэцтэй холбоотой өвөлжилтийн бэлтгэл ажлууд бага зэрэг удаашралтай явагдаж байна. Хадлан, ургац хураалт зэрэг ХАА-н бэлтгэл ажлууд 80 орчим хувьтай явж байна. Аравдугаар сарын 20-н гэхэд өвөлжилтийн бэлтгэл ажил бүрэн хангагдаж, дуусна.

Энэ жилийн өвөлжилтийн бэлтгэл ажилд орон нутгийн төсвөөс 20 орчим тэрбум төгрөг зарцуулж байна. Мөн 27 орчим тэрбум төгрөгийн шинэ хөрөнгө оруулалт болон урсгал зардлаар өвөлжилтийн бэлтгэл ажлыг хангаад явж байна.

Мөн халаалтын асуудлыг шийдэх, дулаан хангамжийн хүртээмжийг сайжруулах бүтээн байгуулалтын ажлууд хийгдсэн. Халаалт муутай орон сууцуудын халаалтыг сайжруулах, нөхцөл байдалтай танилцах, төсвийн ажлуудыг өнгөрсөн жил хийсэн. Үүний үр дүнд энэ өвөл эдгээр асуудал шийдэгдэж, харьцангуй сайжирсан нь ажиглагдаж байгаа. Манай аймаг 50 жилийн настай учраас насжилт өндөр болсон байр, сууцууд их байдаг. Эдгээр нь дулаан алдагдал ихтэй учраас үе шаттайгаар шинэчлэх засварлах ажлуудыг хийж байна.

Баянхонгор аймгийн ЗДТГ-ын Хөгжлийн бодлогын хэлтсийн мэргэжилтэн н.Цэрэнханд: Хүнс тэжээлийн аюулгүйн нөөц бэлтгэхэд 100 сая төгрөг төсөвлөсөн

-Өвөлжилтийн бэлтгэл ажлын төлөвлөгөөний хэрэгжилт есдүгээр сарын 25-ны байдлаар 80.2 хувьтай байна. Төв суурин газрын өвөлжилт хаваржилтын бэлтгэл ажил 88.7 хувьтай байгаа. ХХАА-н салбарын өвөлжилтийн бэлтгэл 78.7 хувьтай байна. ХХАА-н салбарын өвөлжилт, хаваржилтын бэлтгэлийн хүрээнд хүнс тэжээлийн аюулгүй нөөц бэлтгэхэд 100 сая төгрөг, хаврын улирлын иргэдийн хэрэгцээнд зориулсан махны нөөц бэлтгэхэд 100 сая төгрөг төсөвлөсөн. Эрсдэлээс урьдчилан сэргийлэх зорилгоор сум орон нутгийн аюулгүйн нөөцийг хангалттай хэмжээнд бэлтгэдэг болсон. Малчдын хувьд өвс тэжээлийн нөөцөө сайтар бэлтгэж, хувийн бэлтгэлээ сайн хангавал өвлийг хохирол багатай давах дүр зураг ажиглагдаж байна.

Хөвсгөл аймгийн ХХАА-н газрын дарга Г.Баттулга: Нийт хадлангийн 50 гаруй хувийг бэлтгэсэн

Манай аймаг өвөлжилтийн бэлтгэл ажил хангах хүрээнд Засгийн газраас гаргасан тогтоолын дагуу аймгийн Засаг даргын захирамж гарч, хэрэгжилтийг хангаад явж байна. Мал аж ахуйн өвөлжилтийн бэлтгэл ажлын хүрээнд малчид иргэдийн хэрэглэх хадлан тэжээл, сумдын аюулгүйн нөөцөд хадгалах хадлан тэжээл гээд өвөлжилтийн бэлтгэл ажлаа хангаад явж байна.

Өнөөдрийн байдлаар 23 сум, нэг тосгонд малчид иргэдийн түвшинд 249 мянган тонн байгалийн хадлан тэжээл бэлтгэх даалгаврыг сум бүрд малын тоотой нь харьцуулж гаргасан байгаа. 249 мянган тонн байгалийн хадлангаас 142 мянган тонн хадлан буюу нийт бэлтгэх ёстой хадлангийнхаа 50 гаруй хувийг бэлтгээд байна.

Өвс тэжээлийн хангамж, бэлтгэлийн хувьд 51.9 хувьд хүрсэн. Өвөлжилтийн бэлтгэл ажлын нийт гүйцэтгэл аравдугаар сарын 20-н гэхэд гарна. Хадлан тэжээлийг нутаг орноосоо, зарим хэсгийг нь зах зээлээс худалдан авах байдлаар бэлтгэдэг. Сумдын аюулгүй байдлын түвшинд авах ёстой тэжээлийнхээ 30 гаруй хувийг бэлтгээд явж байна.

Ургац хураалтын хувьд Хөвсгөл аймаг есдүгээр сарын 28-ны байдлаар 9082 га талбайгаас 14755 тонн буюу 46.7 тонн ургац хураасан байна. Үүнээс 8237 га талбайгаас 10659 тонн буюу 50.7 хувийн улаан буудай хураасан. Бусад үр тариа 402 га талбайгаас 394 тонныг авсан байна.

Төмс 123 га талбайгаас 1115 тонныг хураан авсан буюу 48 хувийн гүйцэтгэлтэй явж байна. Цаашдаа ургац хураалт, хадлан бэлтгэлийн ажил үргэлжлээд явна. Манай аймгийн хувьд 23 сум, нэг тосгонтой. Өвөл цаг агаарын аюултай үзэгдлээс шалтгаалан зам даваа хаагддаг, цаг их ордог, шуурдаг. Энэ байдлыг бид тодорхойлж аймгийн аюулгүйн нөөцийг бэлтгэж байна. Тухайлбал, Улаан-Уул суманд тодорхой хэмжээний өвс тэжээл байршуулах ажлыг зохион байгуулж байгаа.

Ч.БЯМБАХАЖИД

Эх сурвалж: “Зууны мэдээ” сонин

]]> zulaa Fri, 02 Oct 2026 09:49:35 +0800 Дижитал хэлбэрт оруулсан Монголын эртний ном ба баримт бичиг, соёлын бүтээлч бүтээгдэхүүний холбоос http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3494 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3494
Эртний ном: https://www.bjwhgj.cn/chart/#/
Жангар: zm.mgyzy.cn
Монгол эм эмнэлэг: myy.nmgoyun.com
Оюун AI: ai.nmgoyun.com
Найруулагч: Ц.ЦЭЛМҮҮН
Эх сурвалж : Солонго сайт

]]> zulaa Wed, 09 Sep 2026 17:25:33 +0800 Баянзүрх дүүргийн 19 дүгээр хороонд барьж буй цэцэрлэгийн барилгын ажил 88 хувьтай үргэлжилж байна http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3426 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3426

Нийслэлийн төсвийн хөрөнгө оруулалтаар Баянзүрх дүүргийн 19 дүгээр хороонд барьж буй 240 хүүхдийн хүчин чадалтай цэцэрлэгийн барилга угсралтын ажил 88 хувийн гүйцэтгэлтэй үргэлжилж байна. Тус цэцэрлэг нь 2,105 ам метр талбайтай, хагас зоорь бүхий хоёр давхар барилга бөгөөд хүүхдүүдэд аюулгүй, тав тухтай сургалтын орчин бүрдүүлэхээр төлөвлөгдсөн. Өнөөдрийн байдлаар барилгын дотор заслын ажил болон гадна тохижилтыг хийж байгаа юм.

Барилгын ажлыг "Ди Би Ти Би" ХХК гүйцэтгэж, төслийг 2026 онд багтаан ашиглалтад оруулахаар ажиллаж байна. Ингэснээр Баянзүрх дүүргийн 19 дүгээр хорооны сургуулийн өмнөх боловсролын хүртээмж нэмэгдэж, хүүхэд багачууд аюулгүй, орчин үеийн шаардлага хангасан орчинд суралцах боломж бүрдэх юм.

]]> zulaa Wed, 01 Jul 2026 14:54:34 +0800 БАЙР СУУРЬ: Журам нь ч батлагдаагүй малчны тухай хуулийн хэрэгжилтийн талаар хэн, хэн юуг өгүүлэв http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3422 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3422
Байгаль орчин, хүнс хөдөө аж ахуйн байнгын хорооны өчигдрийн хуралдаанаар Малчны тухай хуулийн хуулийн хэрэгжилтийг дүгнэх Ерөнхий хяналтын сонсгол явууллаа. Энэ хуулийг 2024 оны зургаадугаар сард буюу хоёр жилийн өмнө баталжээ. Энэ хуулийг яагаад хоёр жилийн дараа үнэлж, эргэж харж байгааг УИХ-ын гишүүн Б.Уянга асуулаа. Ингээд гишүүдийн БАЙР СУУРЬ-ийг хүргэе.

УИХ-ын гишүүн Г.Тэмүүлэн: Хуулийг дагаж 11 журмыг батлах ёстой ч батлаагүй, хуулийн хэрэгжилт сул байна. Мал аж ахуйн салбарын бүтээмжийг ярих шаардлагатай. Энэ хуульд анх удаа малчны бүтээмжийг оруулсан ч бүтээмжийг хэрхэн хэмжих вэ гэдгийг Засгийн газар тодорхой болгох ёстой юм. Ингэснээр малчны хөдөлмөрийг хэрхэн үнэлэх нь тодорхой болно. Хүн амын бодлого алдагдсан тул залуу малчид цөөрсөн.

УИХ-ын гишүүн М.Мандухай: Залуу малчдын залгамж халааг бэлдэх нь сумын засаг дарга нарын үүрэг. Энэ чиглэлд юу хийсэн бэ. Би сая Сүхбаатар аймгийн есөн сумаар явахад малчид ноосны урамшуулал аваагүй байна. Энэ талаар мэдээлэл авъя.

Орон нутгийн төлөөлөл: Сумын засаг дарга нарт төсөв байдаггүй. Ямар сургалт яаж хийхээ мэдэхгүй байна гэж хэлсэн. Би энэ сонсголд ирэхээсээ өмнө хамтран ажилладаг хэд хэдэн сумын Засаг даргаас тодруулсан. Ноосны урамшууллыг сүүлийн гурван жилд аваагүй. "Цагаан алт" хөтөлбөрийн талаар сайн мэдэхгүй байна.

ХХААХҮЯ-ийн Бодлого төлөвлөлтийн газрын дарга Ц.Болорчулуун: Манай яамны татаасын буюу хөтөлбөрийн санхүүжилтийн найман хувийг мал аж ахуйн салбарт зарцуулсан. Нийт татаасын 60-аас дээш хувийг хүнсний үйлдвэрүүдэд олгосон.

УИХ-ын гишүүн Г.Тэмүүлэн: Нийт малчдын 40 хувь нь 400 тэрбум төгрөгийг зээлтэй гэсэн судалгааг 2024 онд гаргасан. Малчид зээл авахад их хүнд. Иймд Малчны хөгжлийн сан байгуулж, амьжиргааг нь дэмжих шаардлагатай. Нийт малчдын 6-7 хувь нь мянгат малчид байна. Арилжааны банкууд жилийн 20-20 хувийн хүүтэй зээл өгдөг. Учир нь тэд мал аж ахуйг эрсдэлтэй гэж үздэг.

Мөн сум бүрд малчны хөгжлийн сан байгуулахаар хуульд тусгажээ. Энэ сангийн эх үүсвэр нь уул уурхайн баялгаас бүрдэнэ гэж заасан ч одоо л энэ сангийн журмыг ХХААХҮЯ боловсруулж байгаа. Малчны хүүхдийн боловсролын талаар Боловсролын яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга Т.Ням-Очир танилцуулав. Тэрээр "Гэрийн сургалтын журмыг боловсруулж байна. Малчин хүсвэл хүүхдээ гэрээр сургаж болно. УИХ-ын гишүүн Р.Сэддорж гишүүний өргөн барьсан хуулийн төслийг бид дэмжиж санал өгсөн.

Жишээ нь таван настай хүүхэд сургуулийн өмнөх боловсрол буюу цэцэрлэгт заавал хамрагдсан байх ёстой. Ингэснээр сургуульд сурах бэлтгэлээ хангадаг. Малчны хүүхдүүд бүгд цэцэрлэгт хамрагдахгүй байна. МСҮТ, политехникийн коллежуудад малчин хөтөлбөр нэвтрүүлж, энэ хавар 70 малчин төгслөө. Нийт 200 орчим малчин суралцаж байна. Мөн насан туршийн боловсролын төвүүдэд түшиглэн сургалт явуулна. МСҮТ багшаа бэлдэж, бэлтгэлээ бүрэн хангасан бол яамнаас зөвшөөрлөө аваад малчны сургалт эхлүүлэх бүрэн боломжтой. Өнгөрсөн жил зүүн аймгуудад сургалт явуулсан. Энэ жил баруун аймгуудад үргэлжлүүлнэ. Гэрийн сургалт нь зөвхөн хүүхэд рүү чиглээгүй. Бүх хүнийг хамруулна. Хэдийгээр энэ хуульд хязгаарласан боловч малчдын хүүхэд зээл авч, их дээд сургуульд сурч болно.

УИХ-ын гишүүн Л.Мөнхбаясгaлан: Малчдыг ипотекийн зээлд яагаад хамруулахгүй байна вэ. Энэ заалт өнөөг хүртэл хэрэгжсэнгүй?

Гэр бүл, хөдөлмөр, нийгмийн хамгааллын яамны газрын Нийгмийн даатгал, хуримтлалын сангийн бодлогын газрын дарга В.Рэнцэнханд: 38 мянган малчин нэг удаад нийгмийн даатгалын шимтгэлээ нөхөн төлүүлбэл олон тэрбум төгрөг шаардлагатай. Гэвч улсын төсөвт энэ эх үүсвэрийг тусгаагүй тул бид Засгийн газрын гишүүдээс санал авахаар албан бичиг илгээсэн. Малчид тэтгэвэрт гарахдаа давуу эрх эдэлдэг. Харин малчдын зүгээс "Уул уурхай Монголыг тэжээсэн гэж ярьдаг ч биднийг үнэлэхгүй байна. Уул уурхай нэгдүгээрт ус, бэлчээр, газрыг байхгүй болгосон, би яаж оршин тогтнох вэ. Говийн бүсийн малчид тогтвортой хөгжих нөхцөл алга. Өнөөдөр малчдын жендерийн асуудал алдагдсан. Хөдөө амьдрах орчин бүрдэхгүй байгаа учраас гэр бүл төлөвлөлтийн асуудал үүсэж байна. Малчдыг бичил бизнес, хоршоо эрхэл гэдэг. Хоршоо хөдөлгөөн чинь амьдрал дээр бодитоор хэрэгжихгүй байгаа. Малчид жижиг дунд бизнес эрхлээд байдаг ч борлуулалтаар нь дэмждэггүй.Сум орон нутаг дээр эмнэлэг, сургууль, цэцэрлэг гэсэн гурван байгууллага бий. Малчид тэнд очоод бүтээгдэхүүнээ өгье гэхээр заавал тендерт орох босго тавьчихсан. Гэтэл энэ босгыг бид давдаггүй. Босго давахгүй болохоор тухайн орон нутгийн төрийн албан хаагчийн хамаарал бүхий компани ирээд өрхийн хэмжээнд үйлдвэрлэл эрхэлж буй хүмүүсийн бүтээгдэхүүнийг аваад өгчихдөг.Залуу малчдыг хөдөө байлгах гэж байгаа хийж буй бүтээгдэхүүнээр нь дэмжье.

]]> zulaa Wed, 24 Jun 2026 11:52:50 +0800 Гадаадын банкны салбар Монголд байгуулагдах нь Монголчуудад л ашигтай http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3417 http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3417
Монгол Улс эдийн засгаа төрөлжүүлэх, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, санхүүгийн зах зээлийн өрсөлдөх чадварыг сайжруулах тухай олон жил ярьж ирсэн. Гэвч эдгээр зорилтыг хэрэгжүүлэхэд чухал нөлөө үзүүлэх нэг асуудал болох гадаадын банкны салбар байгуулах асуудал өнөөдрийг хүртэл бодит ахиц багатай хэвээр байна.

Зарим нь үүнийг үндэсний банкны салбарт эрсдэл дагуулна гэж хардаг бол нөгөө хэсэг нь эдийн засгийн шинэ боломж гэж үздэг. Харин бодит байдал дээр гадаадын банкны салбар Монголд байгуулагдах нь хамгийн түрүүнд Монголын иргэд, аж ахуйн нэгжүүдэд ашигтай шийдвэр байх магадлал өндөр.

Өнөөдрийн байдлаар Монголын банкны зах зээлд цөөн тооны томоохон банк зонхилж байна. Зах зээл төвлөрсөн бүтэцтэй байх нь тодорхой хэмжээнд тогтвортой байдлыг хангадаг ч нөгөө талаас өрсөлдөөнийг хязгаарлаж, санхүүгийн үйлчилгээний өртөг өндөр хэвээр үлдэх шалтгаан болдог.

Иргэдийн хувьд зээлийн хүү өндөр, хадгаламжийн өгөөж харьцангуй бага, үйлчилгээний шимтгэл буурахгүй байгаа нь үүний нэг илрэл юм.

Харин олон улсын туршлагатай, санхүүгийн томоохон чадавхтай банкнууд Монголын зах зээлд нэвтэрснээр өрсөлдөөн эрчимжинэ. Өрсөлдөөн бий болсон нөхцөлд банк бүр харилцагчаа хадгалах, шинээр татахын тулд үйлчилгээний чанар, хүртээмж, нөхцөлөө сайжруулах шаардлагатай болдог. Үүний үр дүнд эцсийн хэрэглэгч буюу Монголын иргэд илүү хожих боломжтой.

Гадаадын банкны оролцооны хамгийн том давуу тал нь санхүүжилтийн эх үүсвэрийн өртөгтэй холбоотой. Олон улсын банкууд дэлхийн зах зээлээс харьцангуй хямд эх үүсвэр татах боломжтой байдаг. Энэ нь бизнесүүдэд олгох зээлийн өртөг буурах, урт хугацааны санхүүжилтийн боломж нэмэгдэх нөхцөлийг бүрдүүлдэг. Ялангуяа үйлдвэрлэл, дэд бүтэц, экспортын чиглэлээр үйл ажиллагаа явуулдаг компаниудад урт хугацааны, тогтвортой санхүүжилт хамгийн их дутагдаж байгаа өнөө үед энэ нь томоохон дэмжлэг болох юм.

Монголын бизнес эрхлэгчид олон улсын төлбөр тооцоо хийх, худалдааны санхүүжилт авах, баталгаа гаргуулах зэрэгт өндөр зардал төлөх нь түгээмэл.

Харин гадаадын банкны салбарууд олон улсын сүлжээ, туршлагаа ашиглан эдгээр үйлчилгээг илүү шуурхай, үр ашигтай хүргэх боломжтой. Ингэснээр Монголын компаниудын өрсөлдөх чадвар зөвхөн дотооддоо төдийгүй олон улсын зах зээлд ч нэмэгдэх нөхцөл бүрдэнэ.

Мөн гадаадын банк орж ирэх нь зөвхөн хөрөнгө мөнгөний асуудал биш юм. Тэдгээр байгууллага дэлхийн түвшний эрсдэлийн удирдлага, дижитал үйлчилгээ, мэдээллийн аюулгүй байдлын тогтолцоог авчирдаг. Өнөөдөр хэрэглэгчид банкнаас зөвхөн мөнгө хадгалах, зээл авах үйлчилгээ бус, хурдтай, найдвартай, технологид суурилсан шийдлийг хүсэж байна. Ийм шаардлага нэмэгдэхийн хэрээр дотоодын банкууд ч шинэчлэл хийхээс өөр аргагүй болно. Өөрөөр хэлбэл, гадаадын банкны оролцоо нь салбарын нийт хөгжлийг хурдасгах хөшүүрэг болж чадна.

Зарим хүмүүс гадаадын банк орж ирвэл үндэсний банкуудын ашиг буурч, зах зээлээ алдана гэж болгоомжилдог. Гэвч зах зээлийн эдийн засгийн үндсэн зарчим нь өрсөлдөөн юм. Өрсөлдөөнөөс хамгаалж биш, өрсөлдөх чадварыг нь сайжруулж байж үндэсний компаниуд урт хугацаанд хүчирхэгждэг. Өнөөдөр Монголын томоохон банкууд бүс нутгийн хэмжээнд өрсөлдөхүйц түвшинд хүрэхийг зорьж байгаа бол олон улсын тоглогчидтой нэг зах зээлд ажиллах туршлага нь өөрөө хөгжлийн боломж болох юм.

Хамгийн гол нь гадаадын банк Монгол Улсад үйл ажиллагаа явуулахдаа Монгол Улсын хууль тогтоомж, Монголбанкны хяналт, зохицуулалтын хүрээнд ажиллана.

Тиймээс үндэсний эрх ашиг хөндөгдөнө гэхээсээ илүүтэйгээр олон улсын шилдэг туршлага, хөрөнгө, технологийг дотоодын зах зээлд нутагшуулах боломж гэж харах нь илүү бодитой юм.

Монгол Улс эдийн засгаа тэлэх, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, санхүүгийн салбарын өрсөлдөх чадварыг дээшлүүлэх зорилго тавьж байгаа бол дэлхийд нээлттэй байх шаардлагатай.

Гадаадын банкны салбар байгуулагдана гэдэг нь хэн нэгэн байгууллагад давуу байдал олгох тухай асуудал биш. Харин Монголын иргэдэд илүү сайн үйлчилгээ, бизнесүүдэд илүү боломжийн санхүүжилт, эдийн засагт илүү өрсөлдөөн, илүү хөгжил авчрах тухай асуудал юм.

Тиймээс гадаадын банкны салбар Монголд байгуулагдах нь хамгийн ихээр Монголчуудад ашигтай шийдвэр байх болно. Өрсөлдөөнөөс үүдэх үр өгөөжийг иргэн, бизнес, улмаар улсын эдийн засаг бүхэлдээ хүртэх боломжтой. Энэ бол гаднынхны бус, Монголын хөгжлийн төлөөх алхам юм.

Г.Лүүрэв

sonin.mn

]]> zulaa Wed, 17 Jun 2026 11:03:19 +0800