<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<rss version="2.0" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/">
<channel>
<title>Мэдээ мэдээлэл - Bayanzurkh.nutag.mn</title>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/</link>
<language>ru</language>
<description>Мэдээ мэдээлэл - Bayanzurkh.nutag.mn</description>
<generator>DataLife Engine</generator><item>
<title>Хууль бусаар эзэмшиж байсан 15 объектыг нийслэл буцаан авчээ</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3416</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3416</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-05/1779180952_18fcd884-647d-429a-8fc2-08f93a7806af-810x500.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-05/medium/1779180952_18fcd884-647d-429a-8fc2-08f93a7806af-810x500.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Сүүлийн хоёр жилийн хугацаанд нийслэлийн өмчийг хууль бусаар эзэмшиж байсан этгээдүүдээс 15 барилга байгууламжийг буцаан авч, нийслэлийн өмчид бүртгүүлжээ. Нийтдээ 6 тэрбум гаруй төгрөгийн үнэлгээтэй эдгээр хөрөнгийг эргүүлэн авснаар 2024-2025 онд нийслэлийн төсөвт 25.3 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлсэн байна.</div><div style="text-align:justify;">Тодруулбал, 2024 онд 7.4 тэрбум, 2025 онд 18.2 тэрбум төгрөгийн орлогыг нийслэлийн төсөвт төвлөрүүлжээ. Одоогоор өмч хөрөнгөтэй холбоотой найман хэрэг шүүхийн шатанд үргэлжилж байгаа аж.</div><blockquote><div style="text-align:justify;">Буцаан авсан объектуудын дунд Төв цэнгэлдэх хүрээлэн, “Уламжлалт анагаах ухааны элэг судлалын клиник төв”-ийн барилга байгууламжууд, Урт цагаан худалдаа үйлчилгээний төв, Өргөө зочид буудал зэрэг багтаж байна.</div></blockquote><div style="text-align:justify;">Мөн Чингэлтэй дүүргийн “Баруун сэлбэ” үйлчилгээний төвийн Ж блокийн 1220 м.кв талбай бүхий барилгыг нийслэлийн өмчид авч, нээлттэй дуудлага худалдаагаар хувьчилснаар 1.9 тэрбум төгрөгийн орлого олжээ. Баянгол дүүргийн Шуудангийн 24 дүгээр салбарын байрыг хууль бус дам түрээсээс чөлөөлөн дуудлага худалдаагаар худалдаж, 1.6 тэрбум төгрөгийг төсөвт төвлөрүүлсэн байна.</div><blockquote><div style="text-align:justify;">Түүнчлэн “Ачит гар” өрхийн эмнэлгийн байр байсан объектыг дуудлага худалдаагаар хувьчилж, 334 сая төгрөгийн орлого олсон бол “Аминжаргалан” өрхийн эрүүл мэндийн төвийн барилгыг хууль бус эзэмшлээс чөлөөлөн дахин түрээслэх замаар орлого төвлөрүүлж эхэлжээ.</div></blockquote><div style="text-align:justify;">2025 онд нийслэлийн Өмчийн харилцааны газраас гурван барилга байгууламжийг нээлттэй дуудлага худалдаагаар худалдаж, нийт 3.9 тэрбум төгрөгийн орлого төвлөрүүлсэн байна. Мөн өмч хувьчлалын жагсаалтаас зургаан барилгыг хасаж, ногоон байгууламж болгон тохижуулахаар шийдвэрлэжээ.</div><div style="text-align:justify;">Одоогоор БЗД-ийн Нэгдсэн эмнэлэг, СБД-ийн Нэгдсэн эмнэлэг, Соёлын төв өргөөний В корпусыг нийслэлийн өмчид буцаан авахаар хэлэлцээр хийж байгаа аж.</div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Tue, 19 May 2026 16:54:32 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Америкт хэвийн, бидэнд хачин санагдах 7 зүйл</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3385</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3385</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-05/1778654328_caak_mn_d80034ab53083536033b3c6bbf5f88f6.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-05/medium/1778654328_caak_mn_d80034ab53083536033b3c6bbf5f88f6.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Америкчуудын өдөр тутмын амьдралд хэвийн болсон олон шийдэл, дадал нь өөр орны хүмүүст анх харахад ихэд сонин санагддаг. Эдгээр нь зүгээр нэг “онцлог” биш, харин тухайн нийгмийн соёл, хэрэглээний хэв маяг, технологийн шийдлүүдийн илэрхийлэл юм.</div><h2 style="text-align:justify;">1. Гал тогооны угаалтуур дахь хоолны үлдэгдэл бутлагч</h2><div style="text-align:justify;"><img src="https://graph.caak.mn/rails/active_storage/blobs/proxy/eyJfcmFpbHMiOnsibWVzc2FnZSI6IkJBaHBBKzBHQnc9PSIsImV4cCI6bnVsbCwicHVyIjoiYmxvYl9pZCJ9fQ==--8026545d1c59a8901c4f96a14234cb7e292a48d2/caak_mn_d00acc6584f6421a46e5c797c872c1b3.jpg" alt="Гал тогооны угаалтуур дахь хоолны үлдэгдэл бутлагч" class="fr-fic fr-dii">АНУ-ын олон айлын гал тогоонд угаалтуурт суурилуулсан хоолны үлдэгдэл бутлагч байдаг бөгөөд хүмүүс хоолны жижиг хаягдлыг шууд ус руу хийж бутлуулан зайлуулдаг. Энэ нь хог багасгаж, үнэрээс сэргийлж, гал тогооны ажлыг илүү цэвэрхэн, хялбар болгодог тул америкчуудын хувьд энгийн хэрэглээ болсон байна.</div><h2 style="text-align:justify;">2. Фторжуулсан цоргоны ус</h2><div style="text-align:justify;"><img src="https://graph.caak.mn/rails/active_storage/blobs/proxy/eyJfcmFpbHMiOnsibWVzc2FnZSI6IkJBaHBBOEVHQnc9PSIsImV4cCI6bnVsbCwicHVyIjoiYmxvYl9pZCJ9fQ==--1e72329f84b4ae62be27933f5bdb1151fb2602f8/caak_mn_fe4e2a1a79469c72fc775ac9490c7b0e.jpg" alt="Фторжуулсан цоргоны ус" class="fr-fic fr-dii">АНУ-д ундны усанд фтор нэмэх практик түгээмэл байдаг бөгөөд энэ нь шүдний пааланг бэхжүүлж, цооролтоос сэргийлэх зорилготой юм. Тиймээс америкчуудын хувьд цоргоны усыг шууд уух нь хэвийн үзэгдэл бөгөөд энэ нь бусад орны хүмүүст бага зэрэг сонин санагддаг.</div><h2 style="text-align:justify;">3. Төв агааржуулалтын систем</h2><div style="text-align:justify;"><img src="https://graph.caak.mn/rails/active_storage/blobs/proxy/eyJfcmFpbHMiOnsibWVzc2FnZSI6IkJBaHBBKytFQmc9PSIsImV4cCI6bnVsbCwicHVyIjoiYmxvYl9pZCJ9fQ==--9a76ad03098e27986361d9a35894d558e6976193/caak_mn_6671ae4f18b32fe7de7caeaa7cea08c2.jpeg" alt="Төв агааржуулалтын систем" class="fr-fic fr-dii">АНУ-ын байшин, барилгуудын ихэнхэд төвлөрсөн агааржуулалтын системийг барилгын үеэс нь төлөвлөн суурилуулдаг бөгөөд энэ нь бүх өрөөнд жигд агаар түгээж, температурыг нэгэн зэрэг тохируулах боломж олгодог. Ийм шийдэл нь дуу чимээ багатай, илүү тав тухтай орчныг бүрдүүлдэг онцлогтой.</div><h2 style="text-align:justify;">4. Төмсийг ширхэгээр нь худалдах</h2><div style="text-align:justify;"><img src="https://graph.caak.mn/rails/active_storage/blobs/proxy/eyJfcmFpbHMiOnsibWVzc2FnZSI6IkJBaHBBL0NFQmc9PSIsImV4cCI6bnVsbCwicHVyIjoiYmxvYl9pZCJ9fQ==--6a6b92e5b6228cd7292e59cbea82a9a98e683b50/caak_mn_77ce30a758ae588dd1bfc8575ccea7ac.jpeg" alt="Төмсийг ширхэгээр нь худалдах" class="fr-fic fr-dii">Америкийн зарим дэлгүүрт төмсийг килограммаар бус, ширхэг бүрээр нь савлан худалдаалдаг бөгөөд хэрэглэгч зөвхөн хэрэгтэй хэмжээгээ сонгон авах боломжтой байдаг. Энэ нь бусад оронд харьцангуй ховор тул анх харахад нэлээд сонин санагддаг.</div><h2 style="text-align:justify;">5. Үсгээр бичигдсэн утасны дугаар</h2><div style="text-align:justify;"><img src="https://graph.caak.mn/rails/active_storage/blobs/proxy/eyJfcmFpbHMiOnsibWVzc2FnZSI6IkJBaHBBL0dFQmc9PSIsImV4cCI6bnVsbCwicHVyIjoiYmxvYl9pZCJ9fQ==--89d94eb97dc5d25b6e7d76ce8e3de68647b227f4/caak_mn_73da301ee978f4ca9b996ee9dfef96b3.jpeg" alt="Үсгээр бичигдсэн утасны дугаар" class="fr-fic fr-dii">АНУ-д бизнесүүд утасны дугаараа үсгээр илэрхийлсэн хэлбэрээр ашиглах нь элбэг бөгөөд энэ нь дугаарыг илүү амархан тогтоох давуу талтай. Жишээлбэл, 1-800-FLOWERS гэх мэт дугаар нь үйлчилгээний төрлийг шууд илэрхийлж, маркетингийн үр дүнг нэмэгдүүлдэг.</div><h2 style="text-align:justify;">6. Үгээр бичсэн замын тэмдэг</h2><div style="text-align:justify;"><img src="https://graph.caak.mn/rails/active_storage/blobs/proxy/eyJfcmFpbHMiOnsibWVzc2FnZSI6IkJBaHBBL0tFQmc9PSIsImV4cCI6bnVsbCwicHVyIjoiYmxvYl9pZCJ9fQ==--f796ffa1f2ff5aa8b52dee03db0df791b9bd6ea2/caak_mn_21fd9cf5354e7d237714d72db553216b.jpeg" alt="Үгээр бичсэн замын тэмдэг" class="fr-fic fr-dii">АНУ-ын замын тэмдгүүд ихэвчлэн тэмдэглэгээнээс гадна үгээр бичигдсэн байдаг тул жолоочид ямар нэгэн тэмдгийг тайлж ойлгох шаардлагагүй, шууд уншаад ойлгох боломжтой байдаг. Энэ нь ялангуяа шинэ жолооч болон дотоодын хэрэглээнд илүү ойлгомжтой шийдэл болдог.</div><h2 style="text-align:justify;">7. Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан хүртээмж</h2><div style="text-align:justify;"><img src="https://graph.caak.mn/rails/active_storage/blobs/proxy/eyJfcmFpbHMiOnsibWVzc2FnZSI6IkJBaHBBL09FQmc9PSIsImV4cCI6bnVsbCwicHVyIjoiYmxvYl9pZCJ9fQ==--dfca297373c26d7eb1fb737ef91087f9f791647a/caak_mn_5c21e9d518478296a6c604ef72dfebf3.jpeg" alt="Хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдэд зориулсан хүртээмж" class="fr-fic fr-dii">АНУ-д хөгжлийн бэрхшээлтэй иргэдийн хөдөлгөөнийг дэмжих зорилгоор налуу зам, намхан бордюр, тусгай тоноглогдсон нийтийн тээвэр зэрэг олон шийдлийг өргөн хэрэглэдэг. Үүний ачаар тэд нийгмийн амьдралд идэвхтэй оролцох боломжтой болж, хүртээмжтэй орчин илүү сайн бүрдсэн байдаг.</div><div style="text-align:justify;"><br></div><div style="text-align:justify;">https://www.caak.mn/post/view/43823</div>]]></description>
<category><![CDATA[Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Wed, 13 May 2026 14:38:49 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Экологийн цагдаагийн газрын тасгийн дарга асан Я.Билэгдэмбэрэлд авлигын хэргээр 2.6 жилийн хорих ял оноолоо</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3378</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3378</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><b><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/1777537324_da8b2f1e81873487370c7ea8dce2e1f4.png" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/medium/1777537324_da8b2f1e81873487370c7ea8dce2e1f4.png" alt="" class="fr-dib"></a><br>Нийтийн албан тушаалтан албан үүргээ гүйцэтгэх явцдаа эрх мэдлээ хэтрүүлэн ашиглаж, бусдаас ашиг хонжоо авсан хэрэгт холбогдсон нэр бүхий этгээдүүдэд шүүхээс ял оноолоо.</b></div><div style="text-align:justify;">Тодруулбал, Экологийн цагдаагийн газрын тасгийн дарга асан Я.Билэгдэмбэрэлд авлигын хэргээр 2.6 жилийн хорих ял оноолоо. Мөн нийтийн албанд томилогдох эрхийг зургаан жилийн хугацаагаар хасчээ. Түүнийг албан тушаалын байдлаа урвуулан ашиглаж, ашиг сонирхлын үүднээс албан үүргээ хэрэгжүүлэхгүй байх замаар бусдаас их хэмжээний мөнгө авсан нь тогтоогдсон байна. Тэрбээр нийт 253.6 сая төгрөгийн хөрөнгийг үндэслэлгүйгээр нэмэгдүүлсэн гэж үзжээ.</div><div style="text-align:justify;">Мөн энэ хэрэгт холбогдсон Г.Сайнбаяр, А.Мөнхбат нар нь албан тушаалын чиг үүргээ хэрэгжүүлэхдээ ашиг сонирхлын зөрчил гарган, бусдаас тус бүр их хэмжээний мөнгө авсан нь мөрдөн шалгах ажиллагаагаар тогтоогдсон байна. Иймээс Г.Сайнбаярт нийтийн албанд ажиллах эрхийг гурван жилээр хасаж, мөнгөн торгууль ногдуулжээ. А.Мөнхбатын хувьд нийтийн албанд томилогдох эрхийг хоёр жилийн хугацаагаар хасаж, мөнгөн торгууль оногдуулсан байна. Энэхүү хэргийг Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 27-ны өдөр хэлэлцэн шийдвэрлэсэн байна.</div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох   / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Thu, 30 Apr 2026 16:20:28 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Баян айлын хөвгүүдийн бяраа гаргасан хэрэг шүүх танхимд &quot;замхрав&quot;</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3377</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3377</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/1776919855_sanjaachoipelelelel.png" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/medium/1776919855_sanjaachoipelelelel.png" alt="" class="fr-dib"></a><br>Санжаачойпэл нарын хэрэг бол сүүлийн жилүүдэд Монголд “шударга ёс” гэдэг ойлголт ямар үнэ цэнэтэй, хэнд зориулагддаг вэ гэдгийг хамгийн тод харуулсан жишээ болов. Энэ бол жирийн нэг зодоон биш, харин манай нийгэмд хууль эрх мэдэлтэй хүмүүсийн өмнө хэрхэн “уян зөөлөн” болж хувирдгийн илрэл юм.</div><div style="text-align:justify;">2025 оны долоодугаар сард Улаанбаатар хотын шөнийн цэнгээний газрын гадаа хэдэн залуус нийлж ганц хүнийг бүлэглэн зодож, эрүүл мэндэд нь хүнд гэмтэл учруулсан хэрэг гарсан. Хохирогч эмнэлэгт хүргэгдэж, нүүрний яс нь хугарч, насан туршийн суулгац хийхээс өөр аргагүй болсон нь угтаа хүний амьдралыг үндсээр нь өөрчилсөн ноцтой халдлага байлаа.</div><div style="text-align:justify;">Хэрэгт УИХ-ын гишүүн асан Цэрэнпунцагийн хүү Санжаачойпэл, “Эрэл”-ийн Эрдэнэбатын хүү Тэмүүлэн, Таванбогд группын үүсгэн байгуулагч Баатарсайханы хүү, “Говь” ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Амарсайхан, мөн Л.Алтан-Очир нар холбогдсон. Өөрөөр хэлбэл, манай нийгэмд аль хэдийн өөрсдийгөө “дархлаатай” мэт авирладаг баян айлын хүүхдүүд байв. Тиймээс мөрдөн шалгах ажиллагаа сунжирч, шүүх хурал хойшилж, бүр Амарсайхан нь гадагшаа гарсан гэх мэдээлэл цацагдахад олон хүн “ингэх нь аргагүй” хэмээн хүлээж авсан нь өөрөө хуульд итгэх итгэл ямар түвшинд хүрснийг харуулж байлаа.</div><div style="text-align:justify;">Тэгээд ч болоогүй Хохирогч Д.Саяннямбууг Санжаачойпэлийн биед халдсан хэргээр яллагдагчаар татсан ч шүүх хурлын үеэр тэрбээр:</div><div style="text-align:justify;">“Би Ц.Санжаачойпэлд гэмтэл учруулаагүй. Цагаатгаж өгнө үү” гэж хүссэн байна.</div><div style="text-align:justify;">Харин Ц.Санжаачойпэл:</div><div style="text-align:justify;">“Хохирогч, түүний гэр бүлээс уучлал хүсэж байна. Танхай ажиллагааг нарийвчлан шалгаж, бидний ирээдүйд хамгийн хөнгөн ял оноож өгнө үү. Хожим улс эх орондоо хэрэгтэй зүйл хийх хүний хувьд гуйж байна” гэж мэдэгджээ.</div><div style="text-align:justify;">Э.Тэмүүлэн “Болсон бүх явдалд харамсаж байна” гэж хэлсэн бол, Л.Алтан-Очир “Тэнд ийм зүйл болохыг нэг ч хүн төсөөлөөгүй” гэж тайлбарласан байна.</div><div style="text-align:justify;">Б.Амарсайхан “Саяннямбууг би цохиогүй. Зодоог салгах гэж хичээсэн. Хохирогч үүсгэсэн хохиролд нь гэмшиж байна” гэж мэдэгджээ.</div><div style="text-align:justify;">Шүүгдэгчид хохирогч Саяннямбууд нийт 1 тэрбум 670 сая төгрөгийн нөхөн төлбөр олгосон гэжээ.</div><div style="text-align:justify;"><br></div><div style="text-align:justify;">Мөн Шүүх хурлын үеэр танилцуулсан гэрчийн мэдүүлэг анхаарал татав. Гэрч хэлэхдээ:</div><div style="text-align:justify;">“Ц.Санжаачойпэл Тулгат бид хоёр дээр ирээд ‘Би Монголын хамгийн баян хүн. Занданшатар өнөөдөр Ерөнхий сайд болсон. Тийм болохоор би хүн алаад шоронгоос зүгээр гарч ирнэ, та нарыг алчхаад ч зүгээр гарах боломжтой’ гэж орилж эхэлсэн” гэжээ.</div><div style="text-align:justify;">Харин Ц.Санжаачойпэл үүнийг няцааж:</div><div style="text-align:justify;">“Ерөнхий сайдын тухай би яриагүй. Миний аав Өлзийсайхан Монголын цагдаагийн байгууллагад ажилладаг, хууль хэрхэн үйлчилдгийг харуулах гэж олон удаа хэлсэн. Аавыг нь Г.Занданшатар Ерөнхий сайд болоод ЦЕГ-ын даргаар томилсон гэж би мэдсэн” хэмээсэн байна.</div><div style="text-align:justify;">Уг хэрэг анх Цагдаагийн ерөнхий газрын дарга Болд хурандаагийн хүү Өлзийсайханаас эхэлсэн хэдий ч, аав нь албан тушаалтай учир хүү нь зөвхөн гэрчийн мэдүүлэг өгч, яллагдагчаар татагдаагүй гэх яриа ч олон нийтийн дунд гарсан юм.</div><div style="text-align:justify;">Уг зодоонд дээрх залуус дөрвүүлээ нийлж хохирогч Саяннямбуугийн биед халдсан нь камерын бичлэгээр нотлогдсон. Хохирогч шүүхэд мэдүүлэхдээ:</div><div style="text-align:justify;">“Миний нүд, хамар маш хүнд гэмтсэн. Нүүрний яснууд хугарч мах руугаа орсон байсан. Нүүрний яснуудыг төмрөөр бэхэлж, нүдэнд насан туршийн суулгац хийсэн...”</div><div style="text-align:justify;">гэж ярьсан нь энэ хэрэг жирийн маргаан биш, хүний эрүүл мэнд, амьдралд урт хугацааны нөхөшгүй хор уршиг учруулсан гэмт хэрэг байсныг илтгэнэ. Гэвч шүүх үүнийг “хөнгөн гэмтэл” гэж ангилсан нь олон нийтийн бухимдлыг улам дэвэргэв.</div><div style="text-align:justify;">2026 оны нэгдүгээр сарын 29-нд Баянзүрх, Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн Эрүүгийн хэргийн анхан шатны тойргийн шүүх шийдвэрээ танилцуулж, Эрүүгийн хуулийн 11.4 дүгээр зүйлээр:</div><ul><li style="text-align:justify;">Ц.Санжаачойпэлд — 1 жилийн хугацаатай зорчих эрх хязгаарлах,</li><li style="text-align:justify;">Э.Тэмүүлэн, Л.Алтан-Очир, Б.Амарсайхан нарт — 8 сарын хугацаатай зорчих эрх хязгаарлах ял оногдуулав. <br>Мөн хохирогч Саяннямбууг Санжаачойпэлийн биед халдсан хэргээр яллагдагчаар татаж, 1 сая төгрөгийн торгох ял оногдуулсан байна.</li></ul><div style="text-align:justify;">Эндээс ганцхан асуулт урган гарна: хэрэв энэ хэрэгт жирийн айлын хүүхдүүд холбогдсон бол ял ийм “зөөлөн” байх байсан уу? Шөнийн гудамжинд ганцаараа явсан хүнийг бүлэглэн зодсон жирийн залуу зорчих эрхээ хязгаарлуулаад л өнгөрдөг жишээ Монголд хэр олон билээ? Иргэдийн бухимдал яг эндээс эхэлж байна. Хууль баян айлын хаалгыг зөөлөн тогшиж, ядуу айлын хаалгыг өшиглөж ордог мэт ойлголт нийгэмд аль хэдийн тогтчихжээ.</div><div style="text-align:justify;">Санжаачойпэл нарын хэрэг бол ганц зодооны түүх биш. Энэ бол “хэний хүүхэд вэ” гэдгээс шалтгаалан ял шийтгэл өөр өөр болдог тогтолцооны илрэл мэт харагдсан явдал. Шүүх заалтаа уншиж, хуулиа тайлбарласан байж магадгүй. Гэхдээ шударга ёс гэдэг зөвхөн заалт уншихыг хэлдэггүй энэ бол иргэдийн итгэл, ёс зүйн хариуцлага, нийгмийн мэдрэмжийн нийлбэр юм. Харин энэ хэрэгт тэдгээрийн аль нь ч мэдрэгдсэнгүй.</div><div style="text-align:justify;"> </div><div style="text-align:justify;"><b>Б.Зул</b></div><div style="text-align:justify;"><b>www.BOLOD.mn</b></div><iframe width="560" height="315" src="https://www.youtube.com/embed/qtQuQbG_Lys?si=oVseIulccNQt2-t5" title="YouTube video player" frameborder="0" allowfullscreen></iframe>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох    / Видео    / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Thu, 23 Apr 2026 12:50:39 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Б.Баттүшиг: Арьс, ширний чанар сайжрахаас нааш манай улсын түүхий эд хэзээ ч эргэлтэд орохгүй</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3376</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3376</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><i><b><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/1776678037_3de2f01bea818964a40ddde691bcc674.png" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/medium/1776678037_3de2f01bea818964a40ddde691bcc674.png" alt="" class="fr-dib"></a><br>Арьс ширний салбарын дэлхийн зах зээлийн чиг хандлага болон дотоодын нөхцөл байдлын талаар "Булигаар" ХК-ийн гүйцэтгэх захирал Б.Баттүшигтэй ярилцлаа.</b></i></div><hr style="text-align:justify;"><div style="text-align:justify;"><b>-Манай улсын хувьд арьс, ширний боловсруулалт, зах зээл бусад орнуудтай харьцуулахад хөгжил тааруу байгаа. Үүний шалтгаан нь юу байна вэ?</b></div><div style="text-align:justify;">-Үхрийн арьсаар жишээ авбал, манай улсад жилд 800 мянгаад толгой үхэр нядалдаг гэсэн статистик мэдээлэл бий. Гэтэл үүнээс 200-300 мянган ширхэг арьс л түүхий эдийн төвлөрсөн зах дээр төвлөрөөд, арьс ширний салбар луу орж байгаа. Бусад арьс нь хаягдаж, зах зээлийн эргэлтэд орж чадахгүй байгаа гэсэн үг. Үүний учир шалтгаан нь юу вэ гэвэл, түүхий эдийн чанартай холбоотой. Ер нь дэлхий дээр арьс ширний хэрэглээ асар багассан. Савхин куртик өмсдөг хүн байхгүй болсон. Арьсан гутал өмсөхөө больчихлоо. Бүх хувцсыг даавуун болон синтетик материалууд орлочихлоо. Ингээд эрэлт багассан байна. Тэгэнгүүт дагаад дэлхий дээр арьс ширний үнэ уначихаж байгаа юм. Мөн нэг өрөөсгөл ойлголт их байгаа нь ганцхан манай улс мал аж ахуйн орон учраас маш их арьс, шир байдаг, бусад газар байдаггүй юм шиг ярьдаг.</div><div style="text-align:justify;">Гэтэл хүн төрөлхтөн мах л идэж байгаа шүү дээ. Өнөөдөр хүн төрөлхтний номер нэг хүнс бол үхрийн мах. Мах идэж байгаа юм чинь үхрийн арьс гарч л таараа. Улс болгон л махаа иднэ, ингээд малын арьсаа өөрсдөө ямар нэгэн байдлаар боловсруулна. Харин манайд энэ тогтолцоо алдагдаад маш олон жил болчихлоо. Яаж байна вэ гэхээр, бид мах идээд л байдаг, арьс нь гараад л байдаг.</div><div style="text-align:justify;">Гэвч яг арьсаар нь хийх ёстой хувцсаа дандаа импортоор авч байгаа. Эдгээр шалтгаануудын улмаас түүхий эдийн зах зээл манайд уначихлаа. Үндсэндээ түүхий эдийг хэн ч хайхрахгүй явсаар байтал чанаргүй болчихсон. Буцаад түүхий эдээ худалдаж аваад, үнийг нь өсгөе гэхээр чанар нь өсдөггүй. Гэхдээ дэлхийн зах зээл дээр түүхий эдийнх нь үнэ адилхан хямдарчихаад байгаа.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Тухайлбал, ямар улсын жишээ байна вэ?</b></div><div style="text-align:justify;">-Бразил, Колумб зэрэг Өмнөд Америкийн улс орнууд маш их үхрийн фермтэй. Дэлхийн үхрийн махны 40 хувийг тэр бүс нутгаас хангаж байгаа. Энэ утгаараа үхрийн махыг дагаж үхрийн аж ахуй хөгжсөн. Жишээ нь, Бразил улсад нэг килограмм үхрийн арьсны дундаж үнэ нь монгол мөнгөөр 570 орчим төгрөг байна. Харин бид өнөөдөр нэг ширхэг арьсыг 10 мянган төгрөгөөр авч байгаа гэж дунджилбал 550 төгрөг болж байна. Харин үйлдвэрлэгч бидэнд ямар асуудал тулгардаг вэ гэвэл 100 ширхэг үхрийн ширийг үйлдвэртээ аваад, 40 хувийг нь хаядаг. Өөрөөр хэлбэл, 40 хувь нь ямар нэгэн байдлаар арьсан матерал болох боломжгүй ирж байна гэсэн үг. Үүнээс гарах гарц бол махнаас арьсыг нь хуулж авдаг махны үйлдвэрүүд хөгжих хэрэгтэй. Манайх нийт нядалж байгаа малынхаа 90 хувийг нь хээрийн аргаар нядалдаг учраас маш их гар ажиллагаатай байдаг. Энэ нь арьсан дээр өртөг нэмж, чанарыг нь муутгадаг.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Түүхий эдээ түүхийгээр гадагшаа гаргах боломжгүй юу гэдэг зүйл мөн яригддаг?</b></div><div style="text-align:justify;">-Түүхий эдээ түүхий чигээр нь гадагшаа гаргаж болно. Харин гадагшаа гаргах уу гэдэгт техникийн зохицуулалт хэрэгтэй. Энэ зохицуулалт манайд одоо мөрдөгдөхгүй, цуцлагдсан. Хууль эрх зүйн хувьд хэн ч манай улсад ирээд түүхий эдээ өөрийнхөө хүссэн газар луугаа аваад явж болно. Гэвч хэн ч авахгүй байгаа. Манай Монголоос яагаад түүхий эд авахгүй байна вэ гэвэл чанар нь муу. Арьс, ширний чанар нь сайжрахаас нааш манай улсын түүхий эд хэзээ ч эргэлтэд орохгүй. Одоо бол "Шаварт унасан шарын эзэн" гэдэг шиг хэдэн үндэсний үйлдвэр нь үүнийг авахаас өөр гарцгүй байгаа. Нөгөө талаар манай улс хүйтэн сэрүүн уур амьсгалтай. Мөн өргөн уудам газар нутгийн нөлөөллөөр түүхий эд нэг дор бөөгнөрөхөд асар их зардалтай. Баруун аймагт малаа нядлаад, арьс нь Улаанбаатар хотод ирэхэд хэчнээн хол замыг туулах вэ гэдгээс эхлээд асуудал үүснэ. Нэг үхрийн шир 18-20 кг байдаг. Овор багатай биш шүү дээ. Ингээд бүх өндөр хөгжилтэй орнуудтай харьцуулахад монгол түүхий эдийн өрсөлдөх чадвар унаад байгаа. Жишээ нь, Бразил улс гэхэд 150 сая хүн амтай. Их хэмжээгээр мах хэрэглэж, экспортолж байна. Далайд гарцтай. Нэмүү өртөг бага шингэсэн учраас дэлхий дээр өрсөлдөх чадвартай байна. Ер нь бусад улс оронд тогтолцоо нь байна. Жишээ нь, би америк хүн байсан бол Монголоос түүхий эдээ 500 төгрөгөөр авах уу, Бразилаас 570 төгрөгөөр авах уу гэвэл Бразилыг л сонгочхоод байгаа гэсэн үг.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Бусад түүхий эдийн тухайд адилхан гэсэн үг үү?</b></div><div style="text-align:justify;">-Тийм ээ. Хонины арьс бол бүр өрсөлдөх чадвар муу. Хонины арьсаар юм хийх ямар ч боломж байхгүй. Учир нь манай улсад 8-9 сая ширхэг хонины арьс жилд гардаг. Үүнээс нэг сая орчим нь л үйлдвэрүүдийн хаалгаар орж байгаа. Шалтгаан нь түүхий эдийн чанар муу. Хонины ноосыг нь авч тушаагаад, давхар арьсыг нь боловсруулбал эдийн засгийн үр ашигтай бараа шүү дээ. Гэвч өнөөдөр ноос нь ч тэр, арьс нь ч тэр үнэгүй учраас эрэлтгүй болж байна. Манай улсад жилд найман сая арьс жалганд хэвтэж байна. Үүнд бага хэмжээний өртөг тавихад тэр нь тээврийн зардлаа нөхөөд, Улаанбаатарт цуглаж байх ёстой. Гэтэл үүнд хэн ч мөнгө гаргахыг хүсэхгүй байна. Дэлхий дахинд ч тэр, манайд ч тэр хэн ч сонирхохгүй байна гэсэн үг. Мөн манайх хүйтэн сэрүүн уур амьсгалтай учраас хонины арьс асар их тостой байдаг. Тэр тосыг арьснаас нь салгаж авна гэдэг процессын хувьд явцуу, технологийн хувьд өндөр үнэтэй химийн бодис шаарддаг. Тэр өртгөө нөхөж чадахгүй байгаагийн улмаас хонины арьсаар хийдэг байсан материалыг ямааны арьс орлоод байгаа.</div><div style="text-align:justify;"><b>-Тэгвэл бусад улс орны туршлагаас бид юуг авах ёстой вэ?</b></div><div style="text-align:justify;">-Хятадад Австрали улсаас хонины нэхий асар их хэмжээгээр ирж, нэг ширхэгийг нь 8-12 ам.доллараар авч байна. Манайх ийм болгохын тулд малын өөрийнх нь үйлдвэр угсааг сайжруулах, түүхий эдийн бүтцээ сайжруулах хэрэгтэй. Гэхдээ манай улсад эрчимжсэн мал аж ахуй хөгжөөгүй байна. Монголчууд малаа нядалж идэхдээ хамгийн хөгшнөөс нь иддэг. Харин эрчимжсэн мал аж ахуйгаар 1-2 нас хүргээд нядлаад, хурдан бойжуулаад залуу малыг эдийн засгийн эргэлтэд оруулдаг. Манайд ийм бизнес байхгүй байна. Бид зах зээл сайтай орнуудын туршлагаас авахын тулд түүхий эдийнхээ чанарыг сайжруулах хэрэгтэй. Ингэж байж дараа нь хийж чаддаг болно. Ингээд аль салбарт нь бидний бүтээгдэхүүн байх ёстой вэ гэдгээ тодорхойлох ёстой. Тийм учраас тогтолцоо хэрэгтэй. Тогтолцоо байхгүй цагт өрсөлдөх ямар ч боломжгүй.</div><div style="text-align:justify;">Ер нь арьс шир бол мах бэлтгэлээс гарсан дайврыг боловсруулдаг салбар. Энэ салбар байх ёстой. Түүхий эдийг ямар нэгэн байдлаар боловсруулж, эдийн засгийн эргэлтэд оруулан, хүмүүс цалин орлоготой болох ёстой. Нөгөө талаасаа байгаль орчиндоо асар өндөр ач холбогдолтой шүү дээ.</div><div style="text-align:justify;"><b>Г.БАЛГАРМАА</b></div><div style="text-align:justify;"><b>ӨДРИЙН СОНИН</b></div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох     / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Mon, 20 Apr 2026 17:40:22 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Улсын хэмжээнд 4,2 сая мал төллөж, бойжилт 98.9 хувьтай байна</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3375</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3375</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/1776395780_9282f69ebd1889ca6ae6d6b8d748b80e.png" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/medium/1776395780_9282f69ebd1889ca6ae6d6b8d748b80e.png" alt="" class="fr-dib"></a><br><br></div><div style="text-align:justify;">Улсын хэмжээнд нийт төллөвөл зохих 22.4 сая эх малын 29.6 хувь буюу 4.2 сая хээлтэгч мал төллөөд байна. Улсын хэмжээнд 4.2 сая төл хүлээн авснаас 4.1 сая толгой нь бойжиж, бойжилт 98.9 хувьтай байна. Мал төллөлтийг бүсчлэн үзвэл баруун бүс 32.6 хувь, зүүн бүс 20.8 хувь, төвийн бүс 29.4 хувь, хангайн бүс 31.9 хувьтай үргэлжилж байна.</div><div style="text-align:justify;">Улсын хэмжээнд 2026 оны 04 дүгээр сарын 10-ны өдрийн байдлаар нийт 186.9 мянган толгой мал зүй бусаар хорогдсон бөгөөд үүнийг төрлөөр нь авч үзвэл тэмээ 142, адуу 15.1 мянга, үхэр 19.1 мянга, хонь 71.2 мянга, ямаа 81.1 мянган толгой байгаа бөгөөд оны эхний нийт малын 0.3 хувийг эзэлж байна.</div><div style="text-align:justify;">Энэ онд улсын хэмжээнд 372.7 мянга га-д үр тариа, 16.0 мянган га-д төмс, 18.3 мянган га-д хүнсний ногоо,121.9 мянган га-д малын тэжээл, 104.1 мянган га-д тосны ургамал нийт 633.4 мянган га-д тариалалт хийж, 474.8 мянган тонн үр тариа, 180.6 мянган тонн төмс, 273.9 мянган тонн хүнсний ногоо, 287.0 мянган тонн малын тэжээл, 69.1 мянган тонн тосны ургамал хураан авах зорилт дэвшүүлэн, хаврын тариалалтын бэлтгэл ажлын төлөвлөгөөг гарган хэрэгжилтийг зохион байгуулж байна.</div>]]></description>
<category><![CDATA[Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Fri, 17 Apr 2026 11:15:42 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Перу улс арван жилд есөн удаа ерөнхийлөгчөө солилоо</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3374</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3374</link>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/1776237557_image_2026-04-13_144212215.png" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/medium/1776237557_image_2026-04-13_144212215.png" alt="" class="fr-dib"></a><br>Ням гарагт /2026.04.12/ перучүүд ерөнхийлөгч болон парламентын сонгууль өгсөн байна. Санал хураалт орон нутгийн цагаар]]></description>
<category><![CDATA[Дэлхий дахинд       / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Wed, 15 Apr 2026 15:18:22 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>Ковидоос хойш малын тоо толгой буурсаар байна</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3373</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3373</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/1776064796_mal_20260412020911.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/medium/1776064796_mal_20260412020911.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Ковид-19 цар тахлаас хойш Монгол Улсын малын тоо толгой эрчимтэй буурсаар байгааг судалгаа харуулж байна. Тухайлбал 2022 онд 71.1 сая толгой мал тоологдож түүхэн амжилтаа үзүүлж байсан бол үүнээс хойш тогтмол буурсаар 2025 оны эцэст 58.1 сая мал тоологдсон юм.</div><div style="text-align:justify;">Тоо толгой хорогдоход ган, зуд ихээр нөлөөлдөг. Жишээлэхэд 2023-2024 оны зуднаар 14.3 сая толгой мал хорогдсон билээ. Дэлхийн санхүүгийн байгууллагуудын хийсэн дүгнэлтээр Монгол Улсын эдийн засгийн өсөлтөд ч энэ нь дам байдлаар нөлөөлсөн юм. Харин энэ байдал 2025 оноос эргэн сэргэх хандлага ажиглагдаж байгаа бөгөөд 2025 онд 58.1 сая толгой мал тоологдсон нь өмнөх оныхоосоо 0.8% өссөн үзүүлэлт ажээ.</div><div style="text-align:justify;">Ташрамд дурдахад Монгол Улсын хөдөө аж ахуйн салбар 2025 онд эрс нэмэгдсэн үзүүлэлттэй гарсан нь мал аж ахуйн салбарын тогтворжилттой холбоотой юм.</div>]]></description>
<category><![CDATA[Онцлох        / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Mon, 13 Apr 2026 15:18:29 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>ХӨСҮТ: Улаанбурхан өвчний батлагдсан тохиолдол 10 нэмэгджээ</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3372</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3372</link>
<description><![CDATA[<div style="text-align:justify;"><a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/1776062394_16e2c87c87257bcff3a8535115c3477c_x3.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/medium/1776062394_16e2c87c87257bcff3a8535115c3477c_x3.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Улаанбурхан өвчний батлагдсан тохиолдол улсын хэмжээнд 14.626 хүрээд байгаа бөгөөд нийслэлд 11788, орон нутагт 2833 бүртгэгдсэн байна. Харин нас баралт 17 болжээ.  </div><div style="text-align:justify;">Халдварт өвчин судлалын үндэсний төвөөс гаргасан 2026 оны дөрөвдүгээр сарын 11-ний мэдээллээр Улаанбурхан өвчний батлагдсан тохиолдол  10 нэмэгджээ. Одоогийн байдлаар эмнэлэгт 45 хүн хэвтэн эмчлүүлж байгаа.Гэрийн хяналтад 10 хүн байна.</div><div style="text-align:justify;">Тухайлбал, нийслэлд 21 хүн, хөдөө орон нутагт 24 хүн хэвтэн эмчлүүлж байгаа аж. Насны бүлгээр өвчлөл хамгийн өндөр байгаа нь 10-14 насны хүүхдүүд бөгөөд тэдний өвчлөл 5270 хүрсэн байна. Мөн 0-4 насны 3611, 5-9 насны 1865 хүүхэд, 15-19 насны 1797 хүүхэд Улаанбурханаар өвджээ.</div><div style="text-align:justify;">Улаанбурхан өвчин нь халдварлалт өндөртэй ч вакцинаар сэргийлэгдэх боломжтой халдварт өвчин юм. Улаанбурхан өвчний эсрэг вакцинд хамрагдсан тухай мэдээллээ өрх, сумын эрүүл мэндийн төвдөө очин цахим бүртгэлийн программд бүртгүүлээрэй.</div><div style="text-align:justify;">Хэрвээ Улаанбурханы эсрэг вакцинд хамрагдаагүй хоцорсон бол хамрагдан өөрийгөө болон бусдыг Улаанбурхан өвчнөөс хамгаалаарай.</div><div style="text-align:justify;"><img src="https://cdn-images-1.medium.com/max/800/1*PocevscVfi9mSsgRPV__5g.jpeg" class="fr-fic fr-dii" alt=""></div><hr>]]></description>
<category><![CDATA[Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Mon, 13 Apr 2026 14:39:33 +0800</pubDate>
</item><item>
<title>С.Жамбалжамц &quot;Tour of Flanders&quot;-д уралдсан анхны Монгол тамирчин боллоо</title>
<guid isPermaLink="true">http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3370</guid>
<link>http://bayanzurkh.nutag.mn/index.php?newsid=3370</link>
<description><![CDATA[<a class="highslide" href="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/1775639666_pmb.jpg" target="_blank"><img src="https://nutag.mn/uploads/posts/2026-04/medium/1775639666_pmb.jpg" alt="" class="fr-dib"></a><br>Испани улсын "Burgos Burpellet BH" мэргэжлийн багт уралдаж байгаа тэрээр энэ уралдааны 278.2 км замын тэн хагас хүртэл нийт]]></description>
<category><![CDATA[Спорт          / Мэдээ мэдээлэл]]></category>
<dc:creator>zulaa</dc:creator>
<pubDate>Wed, 08 Apr 2026 17:12:58 +0800</pubDate>
</item></channel></rss>